E2 Emisyon Grubu

2. Emisyon Grubu banknotların tasarımında, Cumhuriyetin oluşturduğu değerleri ifade eden anıtlar ön plandaydı. Ayrıca, Ankara Kalesi ve Ankara keçisi gibi desenlerin kullanımıyla, Cumhuriyetin Başkenti Ankara vurgulanıyordu.

Bu emisyon grubu içinde yer alan 5 Türk lirası tutarındaki banknot ülkenin ekonomik bağımsızlığını siyasi bağımsızlıkla güçlendirilmek amacıyla kurulan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından tedavüle sokulan ilk banknot olma özelliği taşımaktadır.

Pire Limanında Batan Banknotlar

1939 yılının Eylül ayında Avrupa’daki savaşın daha ileri boyutlara varması ihtimali Merkez Bankasını banknot mevcutları ve ihtiyatları üzerinde hazırlık yapmaya yöneltti. Hükûmetin de onayıyla bozuk para ihtiyacını gidermek ve ufak kupür basılması için tedavüldeki banknotları basan firma olan Thomas De la Rue’dan bir teklif istendi. Bu sırada, Fransa ve İtalya arasında patlak veren savaş nedeniyle Akdeniz deniz taşımacılığına uygun olmayan bir hale geldi. Ayrıca paraların basılacağı matbaalar da savaş bölgesi içinde kaldı. Bu ortamda, Londra’da bulunan Thomas de la Rue matbaası da Almanlar tarafından bombalandı.Bu şartlar altında, öncelikle İnönü resimli 500 ve 1000 Türk liralık kupürlerin hazırlanmasına karar verildi. Basımı tamamlanan Banknotlar 30 Temmuz 1940’ta gemilere yüklenerek Süveyş Kanalı yoluyla İstanbul’a getirildi. Bunun ardından 100 Türk liralık ile 50 kuruşluk kağıt paralar üretilerek 1940 Ekim ayında yola çıktı.

İnönü resimli eski 100 Türk liralık ve yeni 50 kuruşluk kupürleri taşıyan City of Roubaix gemisi yola çıktıktan 5 ay sonra Yunanistan’ın Pire Limanı’nda kazaya uğrayarak battı. Bu kaza sonrası paralar yerli halkın eline geçti. Bunun haberini alan Başbakanlık, acil bir açıklama ile bu banknotların tedavülünden vazgeçtiğini duyurdu. Yunan makamlarıyla temasa geçildi ve Yunan hükûmeti batıktan ellerine geçen banknotları Türkiye Cumhuriyeti’ne teslim etti. Ayrıca yine İngiltere’de bastırılan ancak, Londra’daki bir hava hücumu sırasında basıldığı matbaada zarar gören 50 Türk liralık banknotlar dolaşıma verilmedi.

Kaynak: TCMB Sanal Müze